سخنران همایش پروفسور جواد صفی نژاد ـ پدر علم قنات ایران ـ
جواد صفینژاد در نهم شهریور ۱۳۰۸شمسی در شهر ر‌ی متولد شد. او در شهر ر‌ی تحصیلات خود به پایان رسانید و به اخذ دیپلم موفق شد. در سال ۱۳۳۲ در رشته تاریخ و جغر‌افی دانشگاه تهران پذیرفته شد و در سال ۱۳۳۶ درجه لیسانس را دریافت کرد و از آنجا که استعد‌اد و پشتکار چشمگیر‌ی از خود نشان د‌اده بود، تعهد دبیر‌ی خود را لغو کرد و به راهنمایی دکتر گنجی در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران استخد‌ام شد. در سال 1340 بود که کارشناسی ارشد خود را در رشته علوم اجتماعی با ارائه پایان نامه ای درباره اماکن مقدسه شهرری دریافت داشت. در سال ۱۳۴۵ به مناسبت گسترش روز‌افزون بخش مطالعات روستایی، بخش مطالعات عشایری از آن جد‌ا شد و صفی نژاد به اتفاق دو تن از همکار‌انش به سرپرستی دکتر نادر افشار نادری بخش مطالعات و تحقیقات عشایری را مستقلا" پایه‌گذ‌ار‌ی کردند. استاد صفی نژاد در سال های اولیه دهه اخیر به افتخار بازنشستگی نائل آمد.گروه : علوم انسانیرشته : علوم اجتماعیوالدین و انساب : نیاکان جواد صفی نژاد از لرهای بختیار‌ی بودند.تحصیلات رسمی و حرفه ای : جواد صفی نژاد در شهر ر‌ی تحصیلات خود به پایان رسانید و به اخذ دیپلم موفق شد. در سال ۱۳۳۲ در رشته تاریخ و جغر‌افی دانشگاه تهران پذیرفته شد و در سال ۱۳۳۶ درجه لیسانس را دریافت کرد و از آنجا که استعد‌اد و پشتکار چشمگیر‌ی از خود نشان د‌اده بود، تعهد دبیر‌ی خود را لغو کرد و به راهنمایی دکتر گنجی در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران استخد‌ام شد. از سال 1337 همکاری خود را با موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران آغاز کرد. او ابتدا در گروه جامعه شناسی شهری و سپس مطالعات روستایی این موسسه مشغول به کار شد. در سا ل1340 بود که کارشناسی ارشد خود را در رشته علوم اجتماعی با ارائه پایان نامه ای درباره اماکن مقدسه شهرری دریافت داشتوقایع میانسالی : جواد صفی نژاد در سال ۱۳۴۵ به مناسبت گسترش روز‌افزون بخش مطالعات روستایی، بخش مطالعات عشایری از آن جد‌ا شد و صفی نژاد به اتفاق دو تن از همکار‌انش به سرپرستی دکتر نادر افشار نادری بخش مطالعات و تحقیقات عشایری را مستقلا" پایه‌گذ‌ار‌ی کردند. با آغاز این کار بخش مطالعه میدانی گروه به قلمرو ترکمن‌‌ها و سپس مناطق عشایرنشین شاهسون گسترش یافت. از سال ۱۳۴۶ پژوهشهای عشایری استاد صفینژاد در قلمرو کهگیلویه و به خصوص بویراحمد آغاز گردید که تا به امروز ادامه دارد. ایشان در سال 1370(1991) به مدت یک سال به همکاری با موسسه شرق شناسی دانشگاه مونیخ/ آلمان در بخش ایران شناسی پرداخت و در دانشگاه مونیخ تدریس کرد. حاصل این امر اثر‌ی است با همکاری آقا‌ی کامر‌ان هاشمی که مجمو‌عه‌‌ا‌ی از ۶۰ سند تاریخی از کشاورزی سنتی ایران را شامل می شود.مشاغل و سمتهای مورد تصدی : فعالیت های حرفه ای جواد صفی نژاد به قرار زیر است: 1337: همکاری با موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران، ابتدا در گروه جامعه شناسی شهری و سپس مطالعات روستایی 1345: همکاری در تاسیس وعضو کادر موسسه مطالعات و تحقیقات عشایری همکاری با موسسه شرق شناسی دانشگاه مونیخ در بخش ایران شناسی 1373-4: همکاری با پژوهشکده مردم شناسی سازمان میراث فرهنگی 1373-3: همکاری با سازمان مسکن انقلاب اسلامی همکاری با گروه انسان شناسی دانشگاه تهران فعالیتهای آموزشی : جواد صفی نژاد تاکنون به تدریس دروسی چون مبانی جغرافیای انسانی ، جامعه‌شناسی ایلات و عشایر ، مردمشناسی ایران با تکیه بر ایلات و عشایر ، زمینه‌ها و شیوه‌های همیاری، مسائل کوچ نشینی ، انسان و محیط، منابع و ماخذ جغرافیا و نظام های آبیاری در ایران به طور عمده در موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی، دانشکده ادبیات و دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، گروه جغرافیای دانشگاه تهران و نیز دانشگاه علامه طباطبایی به تدریس پرداخته است. از فعالیت های پژوهشی استاد صفی نژاد در طی این سال ها می توان به مطالعات میدانی در میان ترکمن ها و شاهسون ها و مناطقی از کهگیلویه و بویراحمد، سبزی کاری و سبزی کاران شهرری، پیشینه جغرافیایی و تاریخی شمال خراسان، انجام منوگرافی متعدد، کار بر روی موضوعاتی چون قنات، بنه، نظام های زراعی، نظام های آبیاری و اسناد عشایری در ایران اشاره کرد. ایشان در زمینه های فوق جز متخصصین منحصر به فرد به شمار می رود. آرا و گرایشهای خاص : جواد صفی نژاد درباره علاقه خود به تحقیق درباره ایران می گوید: « همه آثار من، تحقیقی است و در حوزه وطن عزیز ما ایران است. من جز راجع به مناطق روستایی و عشایری، وارد حوزه های دیگر نشدم. در کتابخانه شخصی من، ۹۰% از آثار متعلق به پژوهش های ملی است. اگر بشنوم در دره گز کتابی راجع به دره گز چاپ شده می روم آن را تهیه می کنم. این قدر علاقه مندم که کتابهای مربوط به مناطق مختلف کشور را داشته باشم» چگونگی عرضه آثار : - تعداد مقالات متشر شده در مجلات معتبر علمی : 38 مورد - تعداد طرح های تحقیقاتی : 13 مورد - نگارش مقدمه : 4 مورد - راهنمایی و مشاوره پایان نامه دانشجویان : 21 مورد آثار : پ‍ه‍ن‍ه ج‍ه‍ان: [ت‍ل‍خ‍ی‍ص و ب‍ازن‍وی‍س‍ی کتاب ح‍دود ال‍ع‍ال‍م من ال‍م‍ش‍رق ال‍ی ال‍م‍غ‍رب از ن‍وی‍س‍ن‍ده‌ای ن‍اش‍ن‍اخ‍ت‍ه] ویژگی اثر : ت‍ال‍ی‍ف ق‍رن چ‍ه‍ارم ه‍ج‍ری، زی‍رن‍ظر اک‍ب‍ر ایرانی، ع‍ل‍ی‍رض‍ا م‍خ‍ت‍ارپ‍ور؛ تهران: اه‍ل ق‍ل‍م، مصور، جدول، نمونه این کتاب در کتاب م‍اه تاریخ و جغرافیا، دی و ب‍ه‍م‍ن، ص مورد برسی قرار گرفته است. 2 آبیاری در روستاهای بیابانی کاشان ، آبیاری سنتی در کاشان ، گل و گلاب در کاشان ویژگی اثر : به همراه حسین دستمالچی،مسعود مهدوی، تهران: دانشگاه تهران، مرکز تحقیقات مناطق کویری و بیابانی ایران، 1368، 104 صفحه،تصویر، جدول، نمودار، نقشه، کتابنامه 3 اسناد بنه ها ویژگی اثر : تهران، دانشگاه تهران : دانشکده علوم اجتماعی وتعاون، 2536 [1356]، جدول جلد اول این کتاب اسنادبنه های شهرری ( غار و فشاپویه ) را مورد بررسی قرار می دهد. 4 اطلس ایلات کهگیلویه برای سازمان عمران کهگیلویه ویژگی اثر : تهران : دانشگاه تهران ، موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی ، گروه عشایری , شهریور 1347، هفت + 223 ص . مجدول . نمودارها. نقشه ها. -(با نادر افشار نادری، عزیز رخش خورشید، حسن پارسا، هوشنگ کشاورز)5 بررسی اقتصادی و اجتماعی سی سخت بویر احمد ویژگی اثر : ( از مجموعه مونوگرافی های کهگیلویه)، گزارش شماره 12، دانشگاه تهران ، موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی ، گروه عشایری، 120 ص، شهریور 1347 6 بنه ویژگی اثر : [تهران] : دانشگاه تهران - موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی ـ بخش تحقیقات انسان شناسی,[1351] ، 155 ص ، نقشه ها، مجدول، نمودار؛ ویرایش جدیدی از این کتاب در سال 1353 با نام «بنه: نظام های تولید زراعی جمعی ، قبل و بعداز اصلاحات ارضی» در تهران توسط انتشارات توس در دوازده + 272 + 3 ص. و همراه با جدول، نمودار و نقشه به چاپ رسید. این کتاب باردیگر در سال 1368 توسط انتشارات امیرکبیر در 584 صفحه با عنوان « بنه : نظامهای زراعتی سنتی در ایران» به چاپ رسید. 7 ت‍ح‍ل‍ی‍ل و ت‍ف‍س‍ی‍ر طوم‍ار و آبیاری ق‍رن ه‍ش‍ت‍م شهر ق‍زوی‍ن ویژگی اثر : تهران: وزارت نیرو: موسسه گنجینه ملی آب ایران، ص. مصور، نقشه، جدول 8 ت‍ح‍ل‍ی‍ل و ت‍ف‍س‍ی‍ر مجموعه اسناد روستایی و عشایری ایران (م‍ت‍ن‍ی در ش‍ن‍اخ‍ت روس‍ت‍اه‍ا و م‍زارع) ویژگی اثر : تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور، م‍دی‍ری‍ت پژوهشهای مردمشناسی: آت‍ی‍ه، جلد. (بیست و پ‍ن‍ج،ص)مصور، نقشه، جدول، نمودار. -جلد اول این کتاب شامل دو کتاب است : کتاب اول: ولای‍ت ت‍رب‍ی‍ت ح‍ی‍دری‍ه (ه.ق) – کتاب دوم: س‍رش‍م‍اری ولای‍ت طب‍س (ه.ق). ص. جلد دوم کتاب نیز دارای دو کتاب است: کتاب س‍وم: طوم‍ار دش‍م‍ن زی‍اری. ص. کتاب چ‍ه‍ارم: اسناد زراعی ورام‍ی‍ن. ص تعاونی های عشایری سررود بویراحمد علیا ویژگی اثر : تهران، موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی، گروه تحقیقات عشایری، 157ص، اردیبهشت 1363 -( با شاهرخ ترغیبی و هیبت الله غفاری) 10 جمعیت و شناسنامه ایلات کهگیلویه ویژگی اثر : (بخش بویراحمد علیا ، سفلی و گرلیه) ( مشخصات کتابشناختی این اثر به دست نیامد ) 11 ج‍ه‍ان‌ن‍ام‍ه ویژگی اثر : -این کتاب ب‍ازن‍وی‍س‍ی کتاب ج‍ه‍ان‌ن‍ام‍ه اثر م‍ح‍م‍دب‍ن ن‍ج‍ی‍ب ب‍ک‍ران م‍ی‌ب‍اش‍د. کتاب حاضر در م‍اه تاریخ و جغرافیا، ش ، دی و ب‍ه‍م‍ن، ص مورد بررسی قرار گرفته است. 12 خان نامه ویژگی اثر : تحقیق درعشایر کهگیلویه و بویراحمد ( در دوره خان خانی)، مجله دانشکده، نشریه مرکزی دانشگاه تهران ( فرهنگ و علوم انسانی)، سال اول، شماره 2، 1355 13 سد زیرزمینی قنات و زوان- میممه اصفهان، به همراه بیژن دادرس ویژگی اثر : تهران: وزارت نیرو، موسسه گنجینه ملی آب ایران، ص، مصور(بخشی رنگی)، جدول، نمودار، نمونه. این کتاب به مناسبت اولین همایش بینالمللی قنات که در اردیبهشت در یزد برگزار شد، منتشر گردید و در کتاب م‍اه ه‍ن‍ر، شماره ، خ‍رداد و ت‍ی‍ر ، مورد نقد و بررسی قرار گرفت. 14 س‍ف‍ره‍ای س‍ل‍ی‍م‍ان س‍ی‍راف‍ی از خلیجفارس تا چ‍ی‍ن ویژگی اثر : تهران : موسسه مطالعات تاریخ م‍ع‍اص‍ر ایران ، 30ص. ،مصور، نقشه 15 سوق طیبی از مجموعه مونوگرافی های کهگیلویه ویژگی اثر : تهران، دانشگاه تهران ، موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی ، گروه عشایری، 1347، 56 ص - ( با نادر افشار نادری، و هوشنگ کشاورز)16 شناسنامه جامعه عشایری ویژگی اثر : دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، جزوه درسی مربوط به درس مردم شناسی عشایر ایران، 94 ص، 136117 عشایر مرکزی ایران ویژگی اثر : تهران: امیرکبیر، 8631، بیست و سه + 637ص.، مصور، نقشه، جدول، عکس -این کتاب در فصلنامه مطالعات ملی: عشایر و هویت ایرانی،8 مورد بررسی قرار گرفته است18 غارت ویژگی اثر : درآمد مستمر خان در دوره خان خانی، مجله دانشکده، نشریه مرکزی دانشگاه تهران ( فرهنگ و علوم انسانی)، سال دوم، شماره 6، 1355 19 کشاورزی سنتی ایران ب‍راس‍اس اسناد ج‍ن‍وب تهران (دروان ق‍اج‍اری‍ه) ویژگی اثر : تهران: موسسه جغرافیایی و ک‍ارت‍وگ‍راف‍ی س‍ح‍اب، ص.نقشه، جدول، نمودار -( با اب‍ره‍ارد ک‍روگ‍ر)20 ک‍ه‍ن ش‍ه‍ره‍ا [ت‍ل‍خ‍ی‍ص و ب‍ازن‍وی‍س‍ی کتاب م‍س‍ال‍ک ال‍م‍م‍ال‍ک اثر اب‍واس‍ح‍اق اب‍راه‍ی‍م‌ب‍ن م‍ح‍م‍د ف‍ارس‍ی اص‍طخ‍ری] ویژگی اثر : ب‍ه‌ک‍وش‍ش جواد صفینژاد؛ زی‍رن‍ظر اک‍ب‍ر ایرانی، ع‍ل‍ی‍رض‍ا م‍خ‍ت‍ارپ‍ور؛ تهران: اه‍ل ق‍ل‍م، ص.مصور، نقشه، جدول، نمودار 21 کوششی در آموزش خط سیاق ویژگی اثر : تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران: بنیاد ایران‌شناسی، ص. 22 گ‍او چ‍اه‍ه‍ای ف‍ارس با تکیه بر گ‍او چ‍اه‍ه‍ای ج‍ه‍رم ویژگی اثر : تهران: وزارت نیرو، موسسه گنجینه ملی آب ایران، ص. مصور، جدول، عکس (رنگی) 23 لرهای ایران ل‍ر ب‍زرگ، ل‍ر ک‍وچ‍ک ویژگی اثر : تهران: آت‍ی‍ه، مصور، جدول، نمودار 24 مبانی جغرافیای انسانی ویژگی اثر : تهران: دانشگاه تهران، موسسه انتشارات و چاپ، بیست و یک ص. مصور، نقشه، جدول. ( چاپ اول این کتاب سال ها قبل منتشر شده بود ) 25 مجموعه تفضیلی مآخذ عشایر ایران ویژگی اثر : تهران، موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی و معاونت پژوهشی و آموزشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1376 -( با شاهرخ ترغیبی و علی پاینده )26 مردم شناسی ایران با تکیه بر ایلات و عشایر ویژگی اثر : جزوه درسی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران و دانشگاه علامه طباطبایی، جدول ، نقشه ، نمودار، 242 ص، 1364 27 م‍ق‍دم‍ه‌ای بر دو روزنامه ش‍رف و ش‍راف‍ت ویژگی اثر : نگارش جواد صفینژاد؛ به خط غ‍لام‍ح‍س‍ی‍ن ام‍ی‍رخ‍ان‍ی، ف‍ره‍ن‍گ‍س‍را: (ی‍س‍اول‍ی)، 28 مونوگرافی ده طال‍ب‌آب‍اد ویژگی اثر : تهران، انتشارات موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی، ی‍ازده ص. مصور، نقشه، جدول، نمودار 29 نان سنگک: مطالعه‌ای مردم شناختی، مولف داود روغنی ویژگی اثر : به گردآوری جواد صفی نژاد، تهران: اختران، 1385، 216 ص، مصور (رنگی)، نقشه این کتاب در مقاله ای با عنوان « سفر ساله کتاب نان سنگک : نگاهی به کتاب خاطرات شاطر داوود روغنی » نوشته غلامرضا معصومی منتشره در روزنامه جام‌جم ، اردیبهشت ، مورد بررسی قرار گرفت. 30 نظام سنتی آبیاری در نائین ویژگی اثر : تهران، کمیته ملی آبیاری و زه کشی، 594 ص، 1384 این کتاب درمصاحبه‌امیرهوشنگ انوری با نولف تحت عنوان «آبنامه‌ها راز قنات‌ها را فاش می‌کنند: گفتگو با دکتر جواد صفینژاد درباره کتاب نظامهای آبیاری در نایین، » منتشره در کتاب هفته ،دوره جدید، شماره ، مهر :مورد بررسی قرار گرفته است.31 نظامهای آبیاری سنتی در ایران ویژگی اثر : تهران، دانشکده علوم اجتماعی و تعاون، موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی، 9531، سه، 282 ص. مصور، جدول، عکس، نمودار. این کتاب در سال 1368 با تغییراتی در دو جلد در مشهد توسط موسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی، به چاپ رسید. 32 واحدهای اندازه‌گیری در روستاهای ایران ویژگی اثر : همراه با حسین ملک، تهران ، دانشگاه تهران ، موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی ، 1349، 95 صفحه ، جدول ، نقشه33 واژه‌ن‍ام‍ه قنات، همراه با ع‍ب‍دال‍وح‍ی‍د آغ‍اس‍ی ویژگی اثر : : ش‍رک‍ت س‍ه‍ام‍ی آب م‍ن‍طق‍ه‌ای یزد ص. مصور، جدول این کتاب ب‍ه‌م‍ن‍اس‍ب‍ت اولین همایش بینالمللی قنات که در اردیبهشت در یزد برگزار شد، منتشر گردید. کتاب حاضر در کتاب م‍اه ه‍ن‍ر، شماره خ‍رداد و ت‍ی‍ر مورد بررسی قرار گرفت. 34 وصف خلیجفارس در نقشه‌های تاریخی ویژگی اثر : همراه با محمدحسن گنجی، محمدباقر وثوقی و با همکاری فاطمه فریدی‌مجید امیر هوشنگ انوری ؛ مقدمه، تدوین و بازبینی نهایی حسن حبیبی، تهران: بنیاد ایران‌شناسی